معمول است که روزنامهنگاران و اهالی رسانه به شيوه سنتي و دهان به دهان مشغول به كار شوند و از اين روزنامه به آن رسانه كوچ كنند. بنابراين تا به ياد داريم ايسنا از انجمن دانشجويان نيرو گرفت و ايلنا از ايسنا، مهر از خبرنگاران و فارس هم همچنين. حتي همشهري محله بومي هم اول به سراغ كاربلدهاي روزنامهها رفت و بعد از پيامهاي مردمي هم ذرهاي بهره برد...اين شيوه در كيهان و اطلاعات دهه ۵۰ و ۶۰ هم با شدت بيشتر مراعات شده بود، اما اين بار يك رسانه اقتصادي در اين زمينه ابداع جالبي كرده كه در نوع خود بينظير است.
هفته گذشته بعد از مدتها اتفاقي مشغول ديدن صفحات نيازمنديها و تنوع سرفصلهاي آگهيها بودم كه يك آگهي در ستون استخدام نظرم را جلب كرد؛ " جذب همكار متخصص و خبرنگار – موسسه فرهنگي و خبرگزاري "! در سطور و ستون نيازمنديها از چالهپركني و لولهبازكني گرفته تا فراخوان سرمايه گذاريهاي ميلياردي و استخدام منشي رويت ميشود... جالب اين كه هر از گاهي آگهيهايي جديد و نو در اين صحنه ناهمگون سر درميآورند. البته يك بار هم چنين عنواني را در ستون جوياي كار ديده بودم؛ آگهيدهنده يك خانم فارغ التحصيل علوم اجتماعي از دانشگاه تهران بود كه از سر ناچاري براي اشتغال آگهي داده بود و نميشد خيلي به او ايراد گرفت. اما اين بار ماجرا كمي متفاوت است؛
پايگاه خبري موج (moj news) آگهيدهنده است كه البته در كنار انتشار اين آگهي در نيازمنديهاي همشهري براي كسب موفقيت در برنامه خود، لينك و بنري هم در سايتش منتشر كرده است. در آگهي نيازمنديها، فقط جذب همكار و خبرنگار ذكر شده با شماره تلفن. زنگ كه بزني به شما ميگويند؛ « بيا ثبت نام كن! بعد از دوره سه ماهه آموزشي كه هزينههايي دارد، نحوه همكاريمان از بين افراد موفق در كلاسها مشخص ميشود»! به دوستان و همكارانم در سايت موج ايراد و انتقاداتي دارم كه بيپرده خواهم گفت. اميدوارم دلگير نشوند.
اول- به ظاهر فراخوان اينترنتي نگاه كنيد؛ "خبرگزاري موج به منظور همکاري و بهرهبرداري نيروهاي متخصص از بين داوطلبان واجد شرايط دعوت به عمل ميآورد." همين جمله چقدر مطابق اصول روزنامهنگاري و سليقه مطبوعاتيهاست؟ هدفم اين است درباره آگهي همشهري اين دوستان بگويم كه چرا شان حرفهاي روزنامهنگاران و خبرنگاران را تا سطح كسب يك شغل فوري در نيازمنديها نزول ميدهند؟ آنجا كه شايد بگوييد پزشك و بقال و مكانيك و املاكي و فروشنده (همگي محترم) هم براي جلب همكاري مالي و مشاركت يا جذب فوري، اطلاعيه ميدهند (و البته اين كار هيچ ايرادي براي آنها ندارد)، چقدر فرصت و مجال شناسايي افراد لايق براي روزنامهنگاري است؟ اصلا به اعتقاد ما و ديگران اين رشته و حرفه، نيازمند تحصيلات دانشگاهي در كنار تجربه حرفهاي است. مديران موج، چطور ميخواهند در نيازمنديها چنين پارامتري را لحاظ كنند؟! آيا جايگاه خبرنگاران اينقدر نازل شده كه براي جستن كار بايستي مثل كارگران فصلي كه مقابل كيوسك يا دكه ميايستند، ورق ميزنند و تلفن مينويسند، در خيابان و گذرگاه به دنبال شغل بدوند؟ اصلا اين طور نيست و هر چقدر وضعيت مطبوعات و خبرگزاريهاي ما خراب باشد، نبايد دودش به چشم خبرنگاران برود. اين كار به نظر من تحقير حرفه و علم روزنامهنگاري است. اي كاش فراخوان و آگهيتان را بر ديوار اماكن خيابان انقلاب و اطراف دانشگاه ميزديد كه چه بسا مفيدتر و فرهنگيتر مينمود!
دوم- بعد از اين كه با تلفن ذكر شده تماس گرفته ميشود، ميگويند به فراخوان اينترنتي در خبرگزاري مراجعه كنيد. حال اين آگهي را بررسي ميكنيم. نوشته است « خبرگزاري موج به منظور همکاري و بهره برداري نيروهاي متخصص از بين داوطلبان واجد شرايط دعوت به عمل ميآورد. رشته هاي مورد نظر عبارتند از : حسابداري، مديريت بازرگاني، مديريت دولتي، مديريت صنعتي، صنايع، علوم سياسي، جامعهشناسي، مردمشناسي، پژوهشگري اجتماعي، عمران، کشاورزي، مترجمي زبان ( انگليسي، عربي)، روابط بينالملل، تربيتبدني، مديريت فرهنگي، اقتصاد نظري، اقتصاد بازرگاني، تعاون، برنامهريزي شهري، جغرافيا، کامپيوتر و It » .
خب! جاي روزنامهنگاري و علوم ارتباطات اجتماعي در بين اين رشتهها كجاست؟ آيا دقت نشده كه اين رشته، مالك معنوي روزنامه نگاري است؟ پس چرا در آن جمع ، قيد نشده است؟ مثل اين كه يك فاميل را با كلي خدم و سرور به عروسي دعوت كنند اما به پدر داماد اجازه حضور در مراسم ندهند؟ خندهدار نيست؟! يعني شما قبول نداشته ايد كه دانشجويان و فارغ التحصيلان روزنامهنگاري بيش از ديگران مجاز و صاحب صلاحيتاند براي اين حرفه؟ اگر منظور پرورش خبرنگار متخصص است، اول اين كه اين شيوه اصلا صحيح نيست با 3 ماه آموزش و دوم اين كه در حقيقت نشدني است، يعني دانشجوي مديريت صنعتي با شمه مالي و صنعتي هيچ گاه نميتواند با انگيزه مالي، طي اين مدت خبرنگار شود.
چه لزومي دارد كه با اين وضعيت تاسفبار امروز مطبوعات كشور، روز به روز بر تعداد روزنامهنگاران و خبرنگاران داراي مدارك تحصيلي نامرتبط افزوده شود؟ آيا رسانهها بايد تاوان ناتواني اشتغالزايي ادارات و نهادهاي اقتصادي ديگر را بپردازند؟! به نظر ميرسد اين آگهي و فراخوان كه البته براي متقاضيان هزينهزاست و بايد براي دوره سه ماهه پول بپردازند، روزنامهنگاري را در اذهان يك چند نفري هم كه در اين زمينه كسب آگاهي ميكنند، شبيه همان چيزي ميكند كه با عناويني مثل آموزش طلاسازي، آموزش اپراتوري كامپيوتر، آموزش تعمير موبايل و...در نيازمنديها و پاساژهاي مركز شهر ديده ميشود!
شايد تقصير دوستان هم نباشد اما واقعيت اين است كه بعضي شغلها، ذرهاي تابو هم شدهاند و انتظار مردم هم بيش از اين است، چه رسد به اعضاي آن قشر يا صنف اجتماعي. چه ايرادي داشت كه دوره آموزش رايگان يا كارگاه عمومي برگزار ميكردند و از بين دانشجويان روزنامهنگاري نيرو جذب ميشد؟ چرا اين آگهي در دانشكدههاي ارتباطات نصب نشده؟ اگر شده ديگر چرا نيازمنديها؟ چرا رشتههاي غيرمرتبط؟ چرا دوره پولي؟ چرا تعدادي بعدا جذب خواهند شد؟ راستي چرا يك پايگاه خبري (خبرگزاري) در اين سطح و حد ظاهر ميشود؟
