امسال عمر نمایشگاه مطبوعات کشور به ۱۵ سال رسید و هنوز چشمانداز این گردهمایی بزرگ ۱۰روزه نامعلوم و برنامه آن چندان دستاورد چشمگیری برای جامعه یا دست اندرکاران رسانهها نداشته است.
نمایشگاه پانزدهم مثل نمایشگاههای قبلی، محلی برای حضور بیهدف رسانههاست و اگر از مديران يا مالكان مطبوعات و خبرگزاريها بپرسيم چه اهداف يا استراتژي را در اين نمايشگاهها دنبال ميكنند قطعا پاسخ مفيدي نخواهند داشت؛ مگر كليشههايي سنتي مثل تعامل با مردم، مثل اين كه اينجا جايي است براي شنيدن نظرات خوانندگان و موارد مشابه! البته اين همان پاسخ مبهمي خواهد بود كه مسئولان فرهنگي كشور نيز براي چنان سوالي ارائه خواهند كرد.
به نظر ميرسد براي حضور در نمايشگاه مطبوعات، بايستي در برنامه مديريت رسانهاي مطبوعات بازنگري كرد و فارغ از اين كه مشكلات نظام مطبوعاتي چيست؟ به ارائه الگويي معين و منعطف پرداخت. در اين راستا بايد توجه كرد كه نمايشگاه مطبوعات هر چند نقطهاي براي تعامل با مخاطب است اما نبايد هدف دفتر رسانه مثل ساير ايام فعاليت، توليد خبر براي مخاطب باشد.
۱- الگوي روابط عمومي بايستي در نمايشگاه مطبوعات مورد بازنگري رسانهها قرار بگيرد؛ سوال و پاسخ درباره نظرات مردم نسبت به عملكرد، نظرسنجي، برنامههاي جنبي فرهنگي،نشستها و كنفرانسهاي عمومي و...به صورت هدفمند.
۲- الگوي تبليغات جامع بايد تدوين و اجرا شود. متاسفانه نقص بزرگ نمايشگاه رسانهها اين است كه اصلا تبليغات براي مطبوعات و خبرگزاريها مفهوم خارجي ندارند. مديران اين رسانهها تصور ميكنند كه چون وسيله ارتباط جمعي محسوب ميشوند نيازي به معرفي و تبليغ ندارند در حالي كه امروزه بسياري از خبرگزاريهاي بزرگ دنيا و شبكههاي بزرگ تلويزيوني هم برنامهها و كمپهاي بزرگ تبيلغاتي دارند. در كشور ما حتي اغلب بازديدكنندگان دائمي نمايشگاههاي فصلي ميدانند كه در نمايشگاه مطبوعات بر خلاف نمايشگاه پوشاك، خودرو، ورزش، تغذيه، صنعت و ديگر موارد هيچ كالا يا اصطلاحا اشانتيوني به دست نخواهند آورد بنابراين گاهي از حضور در نمايشگاه مطبوعات منصرف ميشوند. ضمن اين كه اصلا مخاطبي كه هيچ گاه يك روزنامه را خريد نكرده يا پاي شبكهاي نبوده چگونه ميتواند درباره آن رسانه آگاهي پيدا كند؟ به نظرم تدوين الگوي تبليغات در اين نمايشگاه براي جلب مخاطب بيشتر بسيار مفيد خواهد بود. انتشار بروشور و كاتالوگ معرفي رسانه، بروشور و كارت ويزيت نمايندگان و خبرنگاران رسانه همراه مشخصات و شناسنامه كاري، آلبومهاي عكس و اخبار گرافيكي فعاليت رسانه و مواردي ديگر را هم نبايد فراموش كرد.
۳- هر كدام رسانهها بايد الگوي آموزشي و پژوهشي عملياتي خود را در اين نمايشگاه ارائه كنند. در اين زمينه امور تخصصي و حرفهاي هر كدام از مطبوعات و خبرگزاريها يا شگردهاي خاص بهرهبرداري آنان از اصول روزنامهنگاري و خبرنويسي بايد به مخاطبان معرفي شود. اين كه عمده منبع خبري مورد استفاده در يك روزنامه كدام است يا چطور و با چه الگويي اخبار زنان در خبرگزاري منتشر ميشود؟ براي مردم مهم است. همين طور رسانه ميتواند بر اساس تحليل محتواي اخبار ماههاي گذشته خود، سياست يا خط خبري انتشاراتش را در زمينههاي گوناگون به مخاطبان توضيح بدهد. اين كار باعث ميشود قدرت حرفهاي و علمي يك رسانه به مردم نمايش داده شده و آنها را به استفاده بيشتر از آن رسانه ترغيب كند. ضمن اين كه بسياري از تهديدات يا ابهامات مطرح در فضاي جامعه يا رسانهها درباره يك خبرگزاري يا روزنامه را اصلاح كند. انتشار بولتنهاي تحليل محتواي طبقهبندي شده در اين زمينه بهترين دستاورد است؛ به خصوص براي پژوهشگران علاقمند. انتشارات رسانه اگر منجر به چاپ كتابي شده باشد هم زير همين محور قرار خواهد گرفت.
۴- رسانهها به جاي دعوت با اصرار از بازديدكنندگان خاص براي حضور در غرفهشان با هدف جلب توجه مهمانان نمايشگاه مطبوعات و توليد خبر، ميتوانند طي ۱۰ روز به اجراي يك برنامه كامل مخاطبسنجي بپردازند. برنامه مطالعاتي مخاطبسنجي مهمترين نياز رسانههاي كشور در حال حاضر است؛ چرا كه هم با تعيين ذائقه مخاطبان به افزايش تيراژ و فروش آنها منجر ميشود و هم از سوي ديگر سياستها و خطوط خبري رسانه را براي سال پيشرو و آتي تخمين ميزند. البته اين نيازهاي اطلاعاتي چشمانداز واقعي حركت رسانه را نشان ميدهند و بايد مديريت رسانه در كنار ساير عوامل اداره يك مطبوعه يا خبرگزاري نيز لحاظ شود.
۵- الگوي اجرايي تعامل و رقابت رسانهاي بايد در برگزاري نمايشگاه مورد توجه مسئولان باشد. دعوت از تمام رسانههاي كشور در نمايشگاه، حضور نمايندگان خارجي، اجراي دقيق و بيطرفانه جشنواره هدفمند مطبوعات، مسابقه، ميزگرد، كنفرانسهاي چندبعدي اعلام عملكرد رسانه و موارد مشابه را بايد در دستور كار قرار داد...